BOLU

Mehmed Tulî Efendi

07 Kasım 2026 Yayın Tarihi
Bolu Kategori
Mehmet Fatih Oruç Araştırmacı Yazar

Mehmed Tulî Efendi

1689 yılında Mudurnu’da doğmuştur. Şeyh Muhammed Nasuhi Efendi’nin dervişlerindendir ve Abdullah Rüşdü Efendi ile de pirdaştır. Aslında Muhammed Nasuhi Efendi’den hilafet alamadan Nasuhi Efendi’nin ölmesi üzerine oğlu Şeyh Alâeddin Ali Efendi’den hilâfet almıştır. Üsküdar’da Nalçacı Halil Efendi Tekkesi Şeyhi Mehmet Efendi’nin vefatı üzerine aynı tekkeye Şeyh tayin edildi ve burada on beş yıl kadar Şeyhlik yaptı. Memleketi Mudurnu’ya gittiği bir sırada orada hastalanarak 1757 yılında vefat etti. Mehmet Tulü Efendi hattat Sarı Yahya Efendi’nin talebesi olmuş, sülüs ve nesihte ondan icazet almıştır. Yazdığı Şiirlerde Tulü mahlasını kullanmıştır. Mezarı Halil Rahmi Efendi sandukası ile hemen yan yanadır. Nalçacı Halil Efendi Tekkesi bugün ayrıca Tulûî Tekkesi olarak da bilinmektedir. Yıllarda burada İslamiyet’i ve Ehl-i Sünnet vel cemaat itikadını anlatmış, talebe yetiştirmiş ayrıca halkın fıkhi suallerini de cevaplamıştır. Ehl-i Sünnet’in amansız bir müdafisi olduğu da rivayet edilmektedir.

Sohbetlerinde buyurdular ki;

“Her insan yolculuğa çıkacağı zaman mutlaka hazırlık yapar. Yolculukta lüzumlu eşyalarını yanına alır. Sıcağa karşı korunmak için gölgeliğini, yemek içmek için azığını, soğuğa karşı elbiselerini ve yorganını temin eder, öyle yola çıkar. Sefere, hazırlıklarını yaparak çıkan kimseye gıpta edilir. Hazırlıksız yola çıkan pişman olur. Çünkü, yola çıkıp, güneş altında kalınca, gölgelenecek bir şey bulamaz. Güneşin sıcağı altında nice sıkıntılarla karşılaşır. Susadığı zaman, susuzluğunu gidereceği bir su bulamaz. Soğukla karşılaştığında üzerine alacak bir şeyi yoktur. İşte böyle kimsenin, o sıkıntılı halde iken, hazırlıksız yola çıktığına ne kadar çok pişman olacağını siz düşünün. Bu sıkıntı dünyâdadır. Dünyânın sıkıntısı geçicidir. İnsan bir gün sıkıntı ile karşılaşır. Öbür gün, o sıkıntıdan kurtulabilir. Fakat ya âhiretin devamlı olan dayanılmaz acı ve ızdıraplarına yakalanırsak, hâlimiz nice olur? Bu bakımdan insanların en akıllısı, sonsuzluk âlemi, gerçek vatan olan, âhiret için iyi hazırlanandır. Dehşeti tüyler ürperten kıyâmet gününde, Allahü teâlâ kimi Arş’ının gölgesi altında gölgelendirirse o kimseyi, o gün güneşin sıcaklığı aslâ rahatsız etmez. Oradaki sıkıntılardan kurtulur.”

Yine bir sohbetinde; “İnsanların söz taşımalarını dinleme. Zîrâ hadîs-i şerîfte; “Nemmâm (Koğucu, söz taşıyan) Cennet’e giremez” buyuruldu. İnsanların ayıplarını görme. Hadîs-i şerîfte; “İnsanların ayıplarını araştırmayınız” buyuruldu. Sonra müşkil bir mesele olursa, ehlini buluncaya kadar sabret. Nefsine uyarak sabrı elden bırakma! Zîrâ nefsin senin en büyük düşmanın olup, sabretmene mâni olmaya çalışır. Sen her hâlükârda sabrı terk etme!” buyurmuştur.

MEHMET FATİH ORUÇ Tarih Araştırmaları & Manevi Coğrafya
Ana Sayfa Gönül Sultanları Atlası Yazı Arşivi Kitaplarım Hakkımda YouTube Kanalı →