Anadolu’da yetişen Mevleviyye tarîkatının büyüklerinden. Hayâtı hakkında kaynaklarda fazla bir bilgi yoktur. Doğum târihi ve yeri belli değildir. Yedi yaşında babasını kaybetti. Şeyh Küçük Muhammed Efendi’nin sohbetlerinde yetişip kemâle geldi. İlim öğrenmek ve büyüklerin kabirlerini ziyâret için çeşitli beldeleri dolaştı. Daha sonra tekrar Küçük Muhammed Efendi’nin dergâhına döndü. Her ne vakit; “Su akmadığı zaman kokar.” düşüncesi kalbinde peydâ olsa, hocası ona; “Değişmeyen kokmayan derya, deniz ol!” buyurarak ona artık seyahati, dolaşmayı bırakıp ikamet etmesini işaret etti. Böylece seyahati bıraktı. Hocası onu kızı ile evlendirerek kendisine dâmad yaptı. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin mânevî işâreti ile hocasının vefatından sonra yerine geçti.

Çelebi Ârif Küçük, insanlara ilim öğretmek ve doğru yolu anlatmak için hocasının yerine geçince, çekemeyenler iftirada bulundular. Bolvadin mahkemesine şikâyette bulunup, mahkeme ilâmı çıkarttırdılar. Ancak keramet olarak mahkeme ilâmı kendine ulaşmadan, Bolvadin’de bulundu. Mahkemede hasımlar kendisinden hak talebinde bulundular. Yaratılıştaki cömertlikleri sebebiyle istenilen meblağı itiraz etmeden ödediler ve şöyle buyurdular: “Hasımlarımın bu fakiri taciz ettiği, rahatsız ettiği akıl sâhipleri indinde malumdur. Ancak, bu istenilen meblağın gerekçesinin açıklanmasını istesek, biz onları taciz etmiş olurduk. Çünkü o zaman işin iç yüzü ortaya çıkardı. Sonra biz bu borçtan berî olduğumuza yemin etsek, dedemiz hazret-i Ebû Bekr’in yolundan ayrılmış olurduk. Zira yok yere ona bin dinar borç isnat edildiğinde böyle bir borcu olmadığına dair yemin etmeyip, o borcu verdi. Ayrıca onların bize karşı muameleleri sebebiyle sevap kazanmamız, onların ise bizim yüzümüzden cezalandırılmaları bize uygun düşmez.” Çelebi Ârif Küçük bir sohbetleri sırasında şöyle buyurdu: “Bizden istenilen malı itiraz etmeden vermekle, o kadarcık bir şey için yemini feda etmekten, buna ilâveten aramızda düşmanlığın büyümesinden, padişahımızın başını ağrıtmaktan da sakınmış olduk.” Padişah onun bu sözünü işitince çok beğendi. Onu rahatsız edenlerin cezalandırılmasını isteyince, Çelebi Ârif Küçük onların affedilmelerini arz etti. Teklifi Padişah tarafından kabul edildi. Çelebi Ârif Küçük, Büyükkalecik köyüne gitmişti. Etrâfı seyrederken yüksekçe bir kaya görüp oraya merdivenle çıktı. O bölge hep taşlık ve kayalıktı. Etrâfa ibret ve hayranlıkla bakıyordu. Bu sırada köy halkından şakacı birisi, kayaya dayalı merdiveni sakladı. Şeyh Ârif Çelebi inmek için merdiveni aradığında; “Bize bir ikramda bulunmadıkça merdiven gelmez.” diye latife yaptı. Çelebi Ârif Efendi de “Doğru söylüyorsun.” deyip cebinden üç avuç dolusu para serpti. Herkes para toplamakla meşgul iken, Allahü teâlânın izni ile herkesin gözünden kaybolup, dergâhındaki odasında oturdu. Biraz sonra orada bulunanlar yerden paraları toplayıp doğrulduklarında taşın üstünde Çelebi Ârif Efendiyi göremediler. Etrafı aradıkları halde bulamadılar. Herkes şaşırıp kaldı. Durumu haber vermek için dergâha gittiklerinde, Ârif Efendiyi odasında oturuyor buldular. Nasıl geldiğini sorduklarında; “Bu bize ecdadımızdan mirastır. Bunda garip bir şey yoktur.” buyurdu.