Molla Ayas
Osmanlı âlim ve velîlerinden. Fâtih Sultan Mehmed Hânın ilk hocalarındandır. Nerede, ne zaman doğduğu ve vefât târihi bilinmemektedir. Hocaları ve talebeleri ile olan münâsebetlerinden, On beşinci asrın ikinci yarısında vefât ettiği anlaşılmaktadır. Bursa’da vefât edip, Zeynîler kabristanına defnedildiği tahmin edilmektedir. Küçük yaşta keskin zekâsı ile ilim meclislerine giren Molla Ayas, din ve fen ilimlerinde tahsîlini tamamladı. Genç yaşta ilimde olgunlaştı. Onun bu ilminden haberdâr olan Sultan İkinci Murâd Hân, şehzâdesi Mehmed’e hoca tâyin etti. Birkaç sene Fâtih Sultan Mehmed Hâna ilim öğreten Molla Ayas, Tâcüddîn İbrâhim Karamânî’nin hizmetine girdi. Sıkı riyâzetler çekti. İlâhî feyzlere kavuştu. Ledünnî ilminde üstâd oldu. İnsanlara doğru yolu öğretmek vazifesi verildi. Bursa’ya yerleşti. Ömrünün sonuna kadar orada kaldı. Pekçok talebe yetiştirdi. Talebelerinin geçimini de kendisi karşılar, Allahü teâlânın kendisine ihsân ettiği maldan, ihtiyâç sâhiplerine bol bol ikrâmda bulunurdu. Vakitlerini ilim öğrenmek ve öğretmek, Allahü teâlâya ibâdet etmekle geçirirdi.
Hocam Âşıkpaşazâde Şeyh Ahmed’le berâber hacca gittik. Arafât’a yaklaşırken, hocam bana; “Oğlum, Arafât’ta imâmın sağında duran zât, zamânın kutbudur. Dikkat et bakalım, onu tanıyabilecek misin.” dedi. Biraz sonra Arafât’a vardık. İyice baktım. İmâmın sağında duran zât, bizim Bursa’da bırakıp geldiğimiz Molla Ayas’tan başkası değildi. Acabâ o mu veya bir başkası mı diye düşünüp, hocama da durumu arz ettim. Gerçekten Molla Ayas’tan başkası değildi. Haccı îfâ edip Bursa’ya dönünce, bizi karşılamaya gelenlerden biri; “Arafât’ta Kutb-i zamânı gördün mü? Onun kim olduğunu bilebildin mi?” dedi. Ben de; “Gördüm, Molla Ayas idi.” dedim. O gece şiddetli bir hastalığa yakalandım. Ölümümün yaklaştığını hissettim. Sabaha doğru kendime geldim. Hocamla berâber, Molla Ayas’ı ziyârete gittik. Bizi karşılayıp buyur ettikten sonra, Molla Ayas, bana pek dikkatli baktı. “Bu, benim sırrımı gizlemeyip açığa çıkardı. Allahü teâlâya vefâtı için üç defâ yalvardım. Fakat Resûlullah efendimizin rûh-i şerîflerinin şefâati bereketiyle helâk olmaktan kurtuldu. Ben de bunun, gerçekten Resûlullah efendimizin soyundan olduğunu anladım” dedi. Sonra yine bana dönüp; “Sırrı yaymak büyük tehlikedir. Böyle şeyleri yaymaktan sakınıp, gizlemek lâzımdır.” dedi.