Esirüddin Ebheri, Selçuklu Devleti’nin son zamanlarında yaşamış bir alimdir. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Aslen Semerkantlı bir aileye mensup olduğu ve Musul’da doğduğu rivayet edilmektedir. Bazı kaynaklarda bu Ebheri nisbesi yanlış olarak Ebehrî şeklinde geçkmektedir. Bir kaynakta da Zencan ve İsfahan’a bağlı iki Ebher’den birinde doğmuş olduğunu iddia eder. Ancak Ebherî Semerkandî nisbesini kullanmıştır ve Semerkantlı olduğu anlaşılmaktadır. Muhammed Fevzî Efendi ise Ebherî nisbesinin üç ayrı anlamı bulunduğunu; bunların bir beldeye, kabileye mensup olma ve bir niteliği belirtme şeklinde açıklar. Ebherî nisbesinin ise kabileye mensubiyet ifade ettiğini söyler ve Ebher kabilesine mensup olduğunu açıklar. Esirüddin Ebherî ilk tahsilini Musul’da yaptı, daha sonra Horasan ve Bağdat’a giderek tahsilini tamamladı. O dönemin en ünlü alimlerinden olan Kemâleddin İbn Yûnus’un talebesi, İbn Hallikân’ın da hocası oldu. Bir süre Musul sarayında bulundu. 1228’de Musul’dan Erbil’e geçerek oraya yerleşti. Daha sonra Anadolu’ya geldi ve buradaki Türk beylerinin saraylarında ağırlandı. İlim ve kültürün gelişmesine ve ilim adamlarına büyük değer veren beylerin teşvik ve destekleriyle felsefe ve müsbet ilimler alanında dersler verdi. Vefat tarihi kesin olarak bilinmese de kaynaklarda 1263 ve 1265 gibi tarihler zikredilmektedir. Felsefede Fârâbî ve İbn Sînâ geleneğinin 8. yüzyıldaki en başarılı temsilcilerindendir. Özellikle Hidâyetü’l-ḥikme ve Îsâgüci adlı eserleriyle İslâm dünyasında pek azına nasip olacak derecede bir üne kavuşmuştur. Bu iki eser asırlarca medreselerde ders kitabı olarak okutulmuş, üzerlerine birçok şerh ve haşiye yazılmıştır. Türbe, Selçuklu tarzında bir kümbettir ve sekiz köşeli bir yapıdır.