ESKIŞEHIR

Ebû Muhammed Bayram Efendi

07 Kasım 2026 Yayın Tarihi
Eskişehir Kategori
Mehmet Fatih Oruç Araştırmacı Yazar

Ebû Muhammed Bayram Efendi

Eskişehir’de defnedildiği rivayet edilmektedir ancak kabrinin nerede olduğu bilinmemektedir. On yedinci yüzyılın sonunda, on sekizinci yüzyılın başında Anadolu’da yaşayan âlim ve velilerden. Aydî lakabıyla meşhur olan Mustafa Efendi’nin oğludur. Ebû Muhammed künyesiyle ve Amâsî nisbesiyle meşhurdur. Merzifon’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. İlim ve fazîlet sâhibi bir aileye mensup olan Ebû Muhammed Bayram Efendi, küçük yaştan itibaren ilim tahsiline başladı. Zamânının ileri gelen âlimlerinden aklî ve naklî ilimleri tahsil etti. Sivaslı Tefsiri Efendi onun ders aldığı âlimlerdendir. Tahsîlini tamamlayıp ilimde yükseldikten sonra Amasya müftülüğüne ve Sultan Bâyezîd Medresesi müderrisliğine tâyin edildi. Müslümanların müşküllerini halledip talebe yetiştirdi. Sonra ilmî rütbelerden mevleviyyet ünvânına yükseltildi. Medîne-i münevvere, Trablusşam, Sofya, Konya ve Kayseri kâdılığı yaptı. Bu vazîfeleri sırasında ilmi ve güzel ahlâkı ile insanlara örnek oldu. Onların dünyevî ve uhrevî (âhiretle ilgili) her türlü müşkillerinin halline çalıştı. Velîlerle görüşüp sohbetlerinde bulundu. Tasavvuf yolundan nisbet aldı. İlim ve fazîlet sâhibi bir velî oldu. 1709 senesinde Konya’ya giderken Eskişehir’de vefât etti. Orada defnedildi.

Ebû Muhammed Bayram Efendi, güzel ahlâk sâhibi bir zât idi. Tasavvufu, tasavvuf ehlini çok severdi. Fakirlere, hâfızlara ve diğer ilim ehline çok ikram ve ihsânlarda bulunurdu. Anadolu’yu aydınlatmak, insanlara İslâmiyetin emir ve yasaklarını anlatarak onların dünyâ ve âhirette saâdete kavuşmalarına vesîle olmak için çalışan gönül ehli dervişleri misâfir eder, her türlü ihtiyaçlarını karşılardı. İlmin ve âlimlerin kıymetini takdir eder onlara iltifatlarda bulunurdu. Mevleviyyeti zamânında kendisine âid olan Sultan Bâyezîd Medresesi müderrisliğini oğlu Mustafa Âkif Efendinin hocası Abdullah Çorumî’ye takdim etmişti. İnsanların; “Medreseni kendi oğluna ver.” demeleri üzerine onlara; “Onun hocası böyle bir ihsâna muhtaç iken ona vermem uygun olmaz.” demişti. İnsanlara hizmet için kendi mülkü olan arâzileri kullanırdı. Fakir fukarânın ihtiyaçlarını temin için arâzi satın alır, vakıflar ihdâs ederdi. Vakıf ve arâzilere sâhip çıkar, rastgele kullanılmasına mâni olurdu. Amasya kütüphânelerinde bulunan pekçok kitabı inceler, onlarla ilgili açıklamalar yapardı. Özellikle dînî ilimlerle ilgili kitapları yazmaya ve tashih etmeye azmederdi. Bu sebeple onun yazdığı kitaplar yayılmıştı. Edebiyata ve Farsçaya karşı özel merakı vardı.

MEHMET FATİH ORUÇ Tarih Araştırmaları & Manevi Coğrafya
Ana Sayfa Gönül Sultanları Atlası Yazı Arşivi Kitaplarım Hakkımda YouTube Kanalı →