BURSA

Çelebi Mehmet

07 Kasım 2026 Yayın Tarihi
Bursa Kategori
Mehmet Fatih Oruç Araştırmacı Yazar

Çelebi Mehmet

Yıldırım Bayazid Han’ın Ankara Savaşında Timur Han’a mağlup olmuş ve çok büyür bir sürur içine düşmüştü. Her ne kadar Timur Han ona iyi davransa ve sultanlar gibi ağırlasa da esir olma zilleti onu yiyip bitirmişti. Bu arada evlatlarından gelen haberler de hiç iyi değildi. Neticede kısa bir süre sonra üzüntü sebebiyle yıpranan bedeni bu sıkıntıyı kaldıramadı ve vefat etti.

Bu sırada Anadolu’dan ve Osmanlı Devleti’nden gelen haberler de iyi değildir. Timur Han Anadolu’dan çekildikten sonra şehzadeler birbiri arkasına padişahlıklarını ilan ederek, sancak açmışlardı. Devlet tamamen bir bozgun içindeydi. Avrupa’da ise Hristiyanlar bu durumu fırsat bilip teker teke isyan etmeye başlamışlardı. Yıldırım Bayezid Han’ı Anadolu’da oluşturduğu düzen ve Balkanlardaki yapılan fetihler, kardeşler arasındaki taht mücadelesi sebebiyle bozguna doğru gidiyordu. Bu sıralarda Amasya’da bulunun Şehzade Çelebi Mehmet, bütün bunları takip ediyor, haberleri alıyor ve üzüntüye gark oluyordu. Ancak elinden bir şey gelmiyordu. Bütün bu sıkıntılar neticesinde aklından geçen bir kararı uygulamaya niyetlendi ve Molla Ali ile istişare etmeye niyetlendi.

Bir gün huzûruna dâvet edip dedi ki: “Yâ Molla Ali! Meydana gelen hâdiseden ibret aldın mı? Babam Yıldırım Bâyezîd’in başına gelen musîbet ve belâların sebeplerini düşünebiliyor musun? Görüyorsun ki, herbirimiz bir yere ayrıldık. Kardeşim Mûsâ Çelebi, Îsâ Çelebi’nin üzerine yürüdü ve Bursa’da tahta oturdu. Kardeşim Süleymân Çelebi ise Edirne’de tahta oturdu. Düşman bizden korkarken, şimdi biz âleme maskara olduk. Özellikle Edirne’de oturan kardeşim Süleymân Çelebi’nin fitne ve fesâdından korkulur. Din ve devlete taşıdığım iyi niyet ve gayret, bu olaylar karşısında beni daha da hassas kıldı. Gel seninle tac ve taht düşüncesini terk ederek hacca gidelim!”

Çelebi Mehmed hem söylüyor, hem ağlıyordu. Akşam ikisi de istihâreye yattı. Çelebi Mehmed rüyâsında dedesi Murâd-ı Hüdâvendigâr’ı gördü. Yanında Emîr Sultan vardı. Ona bir kılıç, bir de eğerlenmiş at vererek; “Haydi yiğidim! Din esâslarını ikâme eyle!” dediler. Çelebi, ata binmek istemediği hâlde, çâresizlik içinde binmek zorunda kaldığını ve Gelibolu istikâmetine hareket ettiğini gördü. Molla, aynı gece rüyâsında Bursa’da olduğu ve Çelebi Mehmed’i tahtın üstünde, Mûsâ Çelebi’yi ise tahtın altında gördü. Bunun üzerine Mehmed Çelebi, Bursa’ya hareket etti ve Osmanlı tahtına geçti. Rüyâda gördüğü gibi Osmanlı tahtına sâhib oldu.

Çelebi Sultan Mehmed, Osmanlı İmparatorluğunun ikinci kurucusudur. Çünkü Ankara savaşında mağlup olan Osmanlı devleti dağılma tehlikesi geçirmişti. İşte bu sıralarda, Osmanlı devletini en çok uğraştıran, Karamanoğulları olmuştu. Çelebi Mehmed 1413 yılında tahta çıktı. Dost düşman bütün hükümdarlar tebrik ettiler. Gelen elçilere: -Biz de sulh içinde yaşamak isteriz. Velakin her devlet aynı şekilde davranmalıdır. Bu söylediklerimi, krallarınıza hükümdarlarınıza bildiresiniz, dedi.

Fakat az zaman sonra Karamanoğlu Mehmet Bey, sözünde durmayıp fırsattan istifade Bursa kalesini kuşattı. Padişah, Edirne’de, tahtına henüz oturmuş, Rumeli’ye nizam vermekle meşguldü. Gelen haberciye seslendi:

-Nicedir anlat! / -Karamanoğlu Bursa’ya girdiğinde muhafızımız İvaz Paşama haber salmış; “Hemen kaleyi telim etmezsen, canını cellatta bilersin!” demiş.

-Hacı İvaz ne yapmış? / -“Osmanlı kale vermez, can verir” demiş efendim.

-Hak Celle cümle paşalarımın yüzünü ağ eylesin…

-31 gün Bursa’yı zorladılar Sultanım, fakat bir şey elde edemediler. Karamanoğlu haini hırsından kudurdu ve Yıldırım Bayezid Han hazretlerinin kabrini yakmak deliliğin de bulundu.

Bu densizliğe çok sinirlenen sultan artık Karamanoğlu işini halletmeye kat’i olarak karar verdi. Temmuz ayı sonlarında küçük bir Osmanlı kuvveti Bursa’ya yaklaşırken, kurnaz Karamanoğlu kaçmayı tercih etti. Halbuki Osmanlılar, Musa Çelebi’nin cenazesini getiriyor lardı. Dedesinin yanına defnedilecekti. Karaman ordusu kaçarken, “Harman Danası” adlı subayları;

-Osmanoğlu’nun ölüsünden bu kadar korkarız, ya dirisi gelirse halimiz nice olur? diye söylenmişti.

Osmanlı Sultanı bütün haşmetiyle Bursa’ya girdi. Karamanlılar çoktan uzaklaşmışlardı. Bahadır kale muhafızı hacı İvaz Paşa’ya “Vezirlik” payesi verildi. Dedelerinin ve babasının yakılmış kabirlerini ziyaret eden Padişah, Karaman seferine başladı. Bu arada bütün Anadolu beyliklerine de gözdağı verilip, devlet içinde birlik yeniden sağlanacaktı. Akşehir, Seydişehir, Beyşehir yoluyla Ortaçay denilen yere varıldı. Yapılan kısa muharebede Osmanlılar galip geldiler. Karamanoğlu Mehmed Bey, Taşeli taraflarına kaçtı. Sarp dağlara sığındı. Bir müddet sonra Mustafa Bey aman diledi. Çelebi Sultan, her zamanki gibi şefkatli davrandı. Müsait şartlarla bir anlaşma imzalayıp ordusuyla kuzeye döndü.

Devlet yeniden toparlanırken problem çıkartıp Bursa’ya saldıran Karamanoğlu Mehmet Bey, Osmanlı ordusunun gelmesiyle Çelebi Mehmet Han’dan aman dilemiş ve özür dileyerek affedilmesi yönünde bir talepte bulunmuştu. Bunun üzerine padişah marhemat edip kendisiyle anlaşma yapıp, sulh ahitnamesi imzalamışladı. Fakat Karamanoğlu Mehmet Bey, sözünde durmayıp tekrar Osmanlı topraklarına saldırmaya başladı. Bu durum çok üzülen genç ve dertli padişah hastalandı. Yanındaki tabipler, derdine çare bulamadılar. Meşhur doktor Mevlana Sinan çağırıldı ve padişahı muayene etti. Koyduğu teşhis ise “Hafakan” illetildiydi. Kalb hastalıklarında bir rahatsızlıktı. Muhtemelen, Karamanoğlu’nun edepsiz hareketlerine karşı çektiği üzüntü sebep olmuştu..

Bunu duyan Osmanlı vezirleri, paşaları, meşveret yaptılar. Sultanı en çok sevindirecek şey, Karamanoğlu’nun yakalanmasıydı. Bu görevi, Anadolu Beylerbeyi Bayezid Paşa üstlendi. Güya onu düşünüyormuş gibi haberler gönderdi; “Padişahın hastalığı geçecek gibi değil. Vefat ederse yakınlarda bulunmanız faydalı olur…” dedi. Karamanoğlu da Çelebi Sultan’ın hakikaten hasta olduğunu öğrenmişti. Osmanlıları kolayca yenebileceği zannına kapıldı. Askerlerini tedbirsizce dağlardan indirmeye başladı. İşte bu kargaşalık sırasında Anadolu Beylerbeyi Bayezid Paşa, karamanlıları bastırdı. Askerini dağıttı. Mehmed Bey ve oğlu Mustafa’yı esir aldı. İkisi de elleri bağlı, Çelebi Sultan Mehmet Han’ın huzuruna getirildiler.

Padişah bu iki Osmanlı hasetçisini görünce, diller destan nezaketini yine esirgemedi. Kendilerine nazik davrandı. Niye isyan ettiğini, ona ne iş yapması gerektiğini sordu. Karamanoğlu Mehmet Bey ise sürekli ferman efendimizindir, biz tövbe ettik affola diyordu. Fakat Çelebi Mehmet Han, Yıldırım Bayezid Han’ın kabrini yakma teşebbüsüne çok üzülmüştü. Bu sebeple onu anlayamamış ve bür türlü affedememişti. Halbuki Yıldırım Bayezid Han aynı zamanda Karamoğlu Mehmet Bey’in bizzat öz be öz dayısıydı. Fakat koskoca bir devlet beyinin böyle yalvarması, zaten merha met dolu kalbini yumuşatmak üzereydi. Fakat yaptıklarını da bir bir yüzüne vurmak istiyordu.

-Bu nice haldir ki, tarafımızdan iyi yüz gösterildikçe, sizin canipten daima hainlik gelir? Revâ mıdır ki, biz Rumeli’de kafir ile cihad eyler iken, siz bizim evladü ıyalimizi taciz edesiz? Bizler îlâ-yı Kelimetullah için gaza eyler iken, siz düşmanlarımızla ittifak edersiniz ve dahi Roma’daki Rim-Papa ile anlaştığınızı işitmişiz! Bir Müslümana karşı hristiyanlarla ittifak helal midir? Ya edecekleriniz? Eyleyecekleriniz?

Karamonğlu Mehmet Bey “Etmeyiz Sultanım, bir dahi eylemeyiz…” diyerek daha da yalvarmaya başladı. Çelebi Mehmet Han ise onlara karşı güvenmekte tedirginlik yaşıyordu. Bu sırada Mehmet Be, elini şişkince duran göğsüne bastırdı ve yerlere kadar eğilerek: “Bu can bu bedende sağ kaldıkça, bir dahi sadakatten ayrılmayacağıma yemin ederim, billah ederim Sultanım.” diye ağır yeminler etti.

Çelebi Sultan Mehmet Han bu ısrarlı yeminler karşısında Karamanoğullarını bir defa daha affetti. Üstelik Konya ve havalisini tekrar kendilerine bıraktı. Tabip Mevlana Sinan’ın teşhisi doğru çıkmış, Karamanlıların yakalanmasına çok sevinen Padişahın hastalığı geçmişti. Mevlana Sinan’a Hekimbaşılık, Karamanoğullarını yakalayan Bayezid Paşa’ya da Vezirlik payeleri verildi. Bir müddet sonra Karamanoğlu Mehmet Bey, ordugâhtan epeyce uzaklaşmıştı… Sağına soluna bakındı. Kimsenin görmediğine kanaat getirince, koynunda kıpırdayan güvercini çıkarıp boğdu. Böylece, bedendeki canı sözde! Öldürmüş oldu. Artık ettiği yemini tutmasına gerek kalmadığını anlatmak istiyordu. Merakla seyreden adamlarına. “Benim Osmanoğlu ile düşmanlığım kıyamete kadar sürecek, diye homurdandı.”

Bu sözleri Çelebi Sultan Mehmet’e naklettiklerinde “Gayrı kendisini yerin göğün tek sahibi Allahü teâlâ’ya havale ediyorum… Güzel Allah’ım nasıl dilerse öyle yapsın…” demekten kendini alamadı. Hakikaten çok geçmeden Karamanoğlu, bir top güllesiyle parçalandı. Ettiklerinin cezasını çekmeye gitti.

MEHMET FATİH ORUÇ Tarih Araştırmaları & Manevi Coğrafya
Ana Sayfa Gönül Sultanları Atlası Yazı Arşivi Kitaplarım Hakkımda YouTube Kanalı →